หน้าแรก
จิตสังคมผู้สูงอายุ
สิทธิผู้สูงอาย
ปกิณกะ-สาระ-บันเทิง
สุขภาพผู้สูงอายุ
การจัดการการเงินสำหรับผู้สูงอายุ
ธรรมสร้างสุข
 
 
 
หน้าแรก สุขภาพผู้สูงอายุ
 
 
สิ่งแวดล้อมสำหรับผู้สูงอายุ
 
ห้องน้ำ
รองศาสตราจารย์ ดร. ศริศักดิ์ สนทรไชย, D.Sc.
สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
 
 
     
 

   ผู้สูงอายุมักประสบอุบัติเหตุหกล้มในห้องน้ำได้ง่าย สาเหตุเนื่องจากสภาพร่างกายที่ไม่สมบูรณ์ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มีสายตาไม่ปกติ เช่น สายตาสั้น สายตายาว สายตาเอียง การปรับระดับภาพของสายตาไม่ดี  เป็นต้น นอกจากนี้ที่พบบ่อยคือ ไฟในห้องน้ำมักมีความสว่างไม่เพียงพอ หรือเข้าห้องน้ำโดยไม่เปิดไฟ  พื้นห้องน้ำลื่นจากการมีหยดน้ำบนพื้นห้อง การมีพื้นที่ไม่เรียบเสมอกันในห้องน้ำ ฯลฯ  ผู้สูงอายุไม่ควรใช้อ่างอาบน้ำเนื่องจากการลุกขึ้นลงไม่สะดวก อาจล้มในอ่างและศีรษะฟาดพื้นได้ง่าย หากจะใช้เป็นครั้งคราวควรมีแผ่นรองลื่นในอ่าง ควรจัดให้มีผ้าซับน้ำที่หกบนพื้นไว้เสมอ หรือมีพรมที่เป็นผ้าหน้าอ่างอาบน้ำและที่ประตูห้องน้ำเพื่อจะได้ซับน้ำจากเท้าให้แห้งก่อนออกจากห้องน้ำและป้องกันการลื่นไถลหน้าห้องน้ำ ควรจัดทำราวเพื่อช่วยพยุงผู้สูงอายุให้ลุกขึ้นได้เองโดยเฉพาะบริเวณที่ใกล้โถส้วม ผู้สูงอายุที่เดินไม่คล่องควรมีผู้ช่วยเหลือหรือญาติคอยประคองในการเข้าห้องน้ำเพื่อทำกิจวัตรประจำวัน ในห้องน้ำควรมีเครื่องทำน้ำอุ่นไว้ให้พร้อม หรือหากไม่มีอาจต้องต้มน้ำให้อาบ น้ำอุ่นมีความจำเป็นเพราะผู้สูงอายุมักมีอาการหนาวเย็นได้ง่ายเนื่องจากการควบคุมอุณหภูมิของร่างกายไม่ดีเท่ากับคนในวัยหนุ่มสาว โดยเฉพาะเมื่อมีสภาพฝนตก หรืออยู่ในฤดูหนาว  ควรมีผู้ที่คอยดูแลการปรับอุณหภูมิของเครื่องทำน้ำอุ่นหรือน้ำต้มเพื่ออาบ ก่อนการอาบน้ำควรมีการทดสอบโดยลองเปิดฝักบัวเบาๆ ให้น้ำสัมผัสมือ หรือจุ่มนิ้วลงในน้ำต้มเพื่อดูความทนทานได้ของร่างกายต่อน้ำอุ่นนั้น  น้ำที่ร้อนเกินไปอาจทำลายผิวหนังของผู้สูงอายุได้ทันทีทำให้เกิดแผลหรือการบาดเจ็บจากความร้อน ที่ต้องใช้เวลานานกว่าจะหายเมื่อเทียบกับคนวัยหนุ่มสาว

   ในทำนองเดียวกัน หากอากาศมีสภาพร้อนอบอ้าว ผู้สูงอายุมักชอบที่จะอาบน้ำเย็นบ่อยกว่าปกติ ในกรณีนี้ไม่จำเป็นต้องเปิดเครื่องทำน้ำอุ่นหรือต้มน้ำ แต่ผู้ที่คอยดูแลหรือผู้สูงอายุควรทดสอบอุณหภูมิของน้ำเช่นเดียวกันโดยเปิดฝักบัวเบาๆ ให้น้ำสัมผัสมือเพื่อดูความทนทานได้ของร่างกายต่อน้ำเย็นนั้น สิ่งที่ต้องระลึกไว้เสมอก็คือ ประสาทรับสัมผัสความร้อน-เย็นของผู้สูงอายุมักจะช้า จึงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ  สิ่งที่มักพบเสมอในผู้สูงอายุหลังจากอาบน้ำคือ อาการหนาวสั่นไม่ว่าจะอาบน้ำอุ่นหรือน้ำเย็น ดังนั้น ผู้สูงอายุควรเตรียมผ้าเช็ดตัวผืนใหญ่เพื่ออบอุ่นร่างกายให้พร้อมก่อนเข้าห้องน้ำ  พื้นห้องน้ำควรพมีพื้นที่เรียบไม่ควรทำเป็นพื้นเล่นระดับเพราะอาจทำให้หกล้มได้ง่าย บริเวณที่อาบน้ำและโถส้วมควรอยู่แยกกันพอสมควรเพื่อไม่ให้น้ำที่อาบกระเด็นมา อาจทำให้เกิดการลื่นไถลและหกล้มได้ หากห้องน้ำแคบอาจมีม่านกั้นตรงบริเวณฝักบัวหรือที่อาบน้ำเพื่อกั้นให้มีบริเวณที่เปียกและแห้ง

   
   สิ่งที่ต้องระมัดระวังที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ สารเคมีที่ใช้ในห้องน้ำ ซึ่งมักประกอบด้วยเครื่องสำอางที่ใช้ ในห้องน้ำ เช่น แชมพู ครีมนวดผม ยาสีฟัน สบู่  เจลอาบน้ำ น้ำยาบ้วนปาก แป้งโรยตัว เป็นต้น ควรมีชั้นหรือตู้ใส่เครื่องสำอางให้เรียบร้อย ง่ายต่อการหยิบใช้ และควรเก็บให้เป็นที่เป็นทางหลังใช้ เพื่อกันการสับสน เพราะบางครั้งผู้สูงอายุมักหยิบจับโดยไม่ได้สังเกตอย่างชัดเจน เพราะสายตาไม่ดี ซึ่งอาจทำให้เกิดอันตรายได้หากหยิบเครื่องสำอางผิดประเภท 
   
   ในห้องน้ำมักมีการเก็บอุปกรณ์ทำความสะอาดไว้ในห้องน้ำด้วย เช่น น้ำยาล้างห้องน้ำ  สเปรย์ปรับอากาศ น้ำยาดับกลิ่นในห้องน้ำ เป็นต้น ควรจัดตู้หรือบริเวณเก็บที่ห่างไกลและมิดชิด ไม่วางปะปนกับเครื่องสำอางที่ใช้ ในห้องน้ำเพราะอาจเกิดอันตรายจากการหยิบจับมาใช้อย่างผิดพลาดได้   ผู้สูงอายุนอกจากมีประสาทสัมผัสเรื่องสายตาและอุณหภูมิไม่ดีแล้ว การเกิดอาการแพ้สารเคมีจากการสัมผัสโดยตรงมักทำให้เกิดอันตรายได้
      
   ดังนั้น เครื่องสำอางที่ใช้ ในห้องน้ำควรมีคุณภาพที่ถนอมผิวอย่างอ่อนโยน โดยทั่วไปมักใช้เครื่องสำอางที่ใช้ กับเด็กทั้งแชมพู สบู่ และแป้งเพื่อไม่ให้เข้าตาเกิดการระคายเคืองทั้งผิวหนังและดวงตาได้  ไม่ควรเปลี่ยนเครื่องสำอางที่ใช้บ่อยๆ หากจำเป็นควรเริ่มใช้ทีละน้อยก่อนเพื่อทดสอบอาการแพ้ อาการแพ้ในผู้สูงอายุนับว่า เป็นอันตรายมากเพราะอาจทำให้เกิดอาการช็อกได้

   โดยสรุปแล้ว ห้องน้ำควรมีการแสงสว่างที่เพียงพอ มีการระบายอากาศที่ดี แสงแดดส่องถึง มีหน้าต่าง ประตูที่สามารถเปิดให้อากาศถ่ายเทได้ มีพื้นที่เรียบเสมอ ไม่มันเงา ไม่ลื่น มีบริเวณที่เปียกที่ใช้อาบน้ำและบริเวณที่แห้งสำหรับวางโถส้วม ส้วมควรเป็นชักโครกที่นั่งได้ง่ายกว่าส้วมนั่งยองๆ ที่ลุกขึ้นหรือนั่งยาก มีราวสำหรับเกาะในห้องน้ำโดยเฉพาะบริเวณนั่งโถส้วม  มีตู้เก็บเครื่องสำอางที่ใช้ในห้องน้ำและอุปกรณ์ทำความสะอาดในห้องน้ำแยกจากกัน  ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความปลอดภัยแก่ผู้สูงอายุ
 
 
  © Copyright 2007-2008. All Rights Reserved.