เพลงกล่อมลูกจากภาคใต้
โดย... ผู้ช่วยศาสตราจารย์เอี่ยม ทองดี
(เรียบเรียงเนื้อหาจากบทวิทยุกระจายเสียง ปี 2546)

          บทเพลงกล่อมลูกหรือเพลงกล่อมเด็กของไทยทางภาคใต้ เป็นภาษาถิ่นที่คนไทยส่วนใหญ่รู้จักมากที่สุดเพราะมีสำเนียงที่เป็น
เอกลักษณ์ชัดเจนที่สุด เพลงร้องเรือ สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นเพราะลักษณะเปลที่ใช้ผ้าผูกมีรูปร่างคล้ายเรือ เพลงช้าน้อยหรือช้าน้อง
เป็นการสดุดีหรือกล่อมขวัญ เพลงเสภาเป็นเพลงที่ใช้โต้คารมแสดงปฏิภาณไหวพริบ เพลงน้องนอนเป็นการกล่อมน้องหรือกล่อมลูก
โดยตรงไม่ว่าจะเป็นเพลงประเภทใด ขึ้นต้นเพลงด้วยคำว่า “ฮา เอ้อ” หรือคำว่า “เหอ” แทรกอยู่ในบทเพลงจุดประสงค์เป็นการแสดง
ออกทางอารมณ์ของผู้ร้องเพื่อกล่อมให้ลูกหลับ


ภาพจาก Web Site
http://intranet.m-culture.go.th/satun/เพลงกล่อมลูก%20042.jpg

          ปักษ์ใต้ในแต่ละถิ่นแตกต่างกัน เพลงร้อยเรือ ร้องกันอยู่ในถิ่นหนึ่ง เช่นพัทลุง เมืองตรัง และเลยขึ้นมาทางนครศรีธรรมราช
บางส่วน เรียกเพลงกล่อมลูกว่า เพลงร้อยเรือ แต่พอลงไปสงขลา ปัตตานี ยะลา นราธิวาส เรียกว่าเพลงชาน้องในหมู่คนไทย แต่ใน
หมู่คนไทยมุสลิมจะเรียกเป็นภาษายาวี แต่พอขึ้นมาที่นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี เรียกเพลงน้องนอน ซึ่งชื่อทั้งหมดนั้นก็คือ
เพลงกล่อมลูกนั่นเอง
          เทคนิควิธีการร้องเพลงกล่อมลูก เพลงไก่เถื่อน ภาษาใต้ต้องขึ้นต้นด้วยคำว่า ฮาเฮ้ย ๆ ไก่เตื้อนเอย คำเตือน ตังทาง ลุกสาว
ขี้คร้านนอน แม่ปลูกช่วยได้ดังควานยังหวาน ปลุกนอนหงาย ลูกสาวขี้คร้านเอย เพลงขนาดสั้นเป็นที่นิยมกันมาก เทคนิคประการที่ 1
ก็คือการสร้างคำ ซ้ำข้อความ ๆ เกือบเป็นบรรทัดหนึ่งหรือย้ำไปเลย การทอดเสียงการเอื้อนเสียงลากให้ยาว บางคนก็ทอดเสียงได้ยาว
มากขึ้นอยู่กับลักษณะใช้งานจริง ๆ เพลงเดียวเด็กหลับแต่ว่าเนื้อเพลงจริง ๆ มี 4 วรรค 4 ตอน ลักษณะของภาษาก็เป็นเหมือนเสียง
ดนตรีอยู่ในตัว เป็นเทคนิคที่สำคัญก็คือว่าทอดเสียงและซ้ำเสียงซ้ำคำและซ้ำข้อความย้ำไปย้ำมาจนกระทั่งว่าจิตใจเป็นหนึ่งเดียว
ก็หลับได้


ภาพจาก Web Site
http://intranet.m-culture.go.th/satun/เพลงกล่อมลูก%20063.jpg

          ความเชื่อเข้ามามีบทบาทหรือมีความเกี่ยวข้องกับเพลงกล่อมลูก เพลงกล่อมลูกมีอยู่ 2 ส่วนในเรื่องของความเชื่อ เป็นความ
เชื่อพื้นบ้านตามเนื้อหา สาระก็จะสอดแทรกเรื่องความเชื่อเรื่องพื้นบ้าน ทั้งความเชื่อในพุทธศาสนา ความเชื่อในเรื่องของศาสนา
พราหมณ์ ความเชื่อในเรื่องของผีบ้าน แต่อีกความเชื่อหนึ่งค่อนข้างจะเป็นพุทธศาสนาที่เป็นเหตุเป็นผล คือเรื่องของความเชื่อที่ว่า
มนุษย์ฝึกได้ และก็ดีได้ เป็นความพยายามที่จะผูกใจและสอนใจเด็ก ๆ ว่าสิ่งใดควรทำสิ่งใดไม่ควรทำ เพราะเชื่อว่าคนฝึกได้ต้อง
ฝึกกันตั้งแต่เด็ก ๆ เพลงเหล่านี้เป็นเครื่องผูกใจเป็นเครื่องฝึกใจเด็กให้ขัดเกลาเด็กให้เป็นอย่างที่สังคมต้องการ เป็นบรรทัดฐาน
และค่านิยมของสังคมนั้น เพลงกล่อมเด็กเป็นเหมือนธนาคาร ธนาคารที่เก็บเอาภูมิปัญญาทั้งหลายไว้ในนั้น ที่สำคัญคือเป็นกลวิธี
เทคนิคผูกใจเด็กยึดใจเด็กให้เป็นคนมีคุณธรรมจริยธรรมมีศีลธรรมตั้งแต่เล็ก ๆ หล่อเลี้ยงทางจิตวิญญาณให้เติบโตมาเป็นคนที่
มีคุณธรรมศีลธรรม นอกจากนั้นยังมีคุณค่าที่ทำให้คนร้องได้ระบาย ได้สื่อสารมีช่องทางในการที่จะระบายออกซึ่งความในใจ เป็น
โอกาสให้คนสามารถพูดในสิ่งที่ห้ามพูดในยามปกติ ทุกวันนี้เครื่องมือเหล่านี้หรือต้นทุนเหล่านี้เราค่อนข้างให้ความสำคัญน้อย
ปล่อยให้เด็กหลับไปต่อหน้าทีวีซึ่งผูกใจไว้กับอะไรเราไม่รู้ แต่ว่าเด็กหลับไปบางทีเขานอนฝันไปถึงซามูไร ฝันไปถึงการ์ตูนญี่ปุ่น ฝัน
ไปถึงเกมส์ ซึ่งเติบโตขึ้นมาจิตใจจะเป็นอย่างไรนั้นก็ยากที่จะตอบได้

เปรมปรีดิ์ ไทยเที่ยง
(เรียบเรียงเนื้อหาจากบทวิทยุกระจายเสียง ปี 2546)