เครื่องกระตุ้นไฟฟ้าบำบัดโรคอัมพฤกษ์อัมพาต
โดย...ดร.เซง  เลิศมโนรัตน์
อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้าและชีวการแพทย์
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

(เรียบเรียงเนื้อหาจากบทวิทยุกระจายเสียง ปี 2552)

หลักการทำงานของเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า
          หลักการทำงานของเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า หลักการง่าย ๆ ของเครื่องเมื่อกระแสไฟฟ้าไปกระตุ้นที่ระบบประสาทหรือกล้ามเนื้อ ปกติ
แล้วการควบคุมร่างกายมนุษย์สมองจะส่งสัญญาณไฟฟ้าเล็ก ๆ ผ่านเส้นประสาทวิ่งไปที่กล้ามเนื้อทำให้ร่างกายขยับได้ สมมติคนที่กระดูก
สันหลังหักแล้วเป็นอำพฤกษ์อัมพาต สามารถผ่านกระแสไฟฟ้าไปทำให้กล้ามเนื้อขยับได้แต่ว่าเครื่องนี้ไม่ได้รักษาอำพฤกษ์อัมพาต เพราะ
การเป็นอำพฤกษ์ อัมพาตที่เกิดจากกระดูกสันหลังหักหรือเส้นหลอดเลือดสมองเป็นโรคทางสมองไป เครื่องกระตุ้นไฟฟ้าเป็นเพียงแต่
กระตุ้นทำให้กล้ามเนื้อขยับทำงานได้


ภาพจาก Web Site
http://www.onlines-product.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=470236
ณ วันที่ 8-9-54

          
เห็นภาพชัด ๆ ลักษณะการทำงานของเครื่องกระตุ้นหัวใจ ปกติแล้วไม่สามารถควบคุมอัตราการเต้นของหัวใจได้ ร่างกายจะมีระบบ
ควบคุมอัตโนมัติ ขณะที่นอนหัวใจจะเต้นช้า ถ้าไปวิ่งหัวใจจะเต้นเร็ว แต่ถ้าหัวใจไม่ได้เต้นตามความต้องการของร่างกาย จะทำให้การ
ดำรงชีวิตลำบากมาก การแก้ไขโดยการฝังวงจรไฟฟ้าเข้าไปในร่างกายคนมีพลังกระแสไฟฟ้าเข้าไปกระตุ้นเพื่อควบคุมการเต้นของหัวใจ
ลักษณะการทำงานแบบนี้ สามารถใช้เทคโนโลยีนี้ไปกระตุ้นจุดต่าง ๆ ของร่างกายจุดใดก็ได้ โดยใช้ไปเชื่อมที่เส้นประสาทโดยตรงจะผ่าน
ไม่เกิน 5-10 โวลต์ ขนาดกระแสไฟฟ้าไม่เกิน 5-10 มิลลิแอมป์

แนวทางการรักษาอาการของผู้ป่วย
          การรักษาโรคพากินสันจะใช้เครื่องกระตุ้น การกระตุ้นสมองเพื่อลดอาการสั่นของโรคพากินสันให้บริการครั้งแรกในประเทศเมื่อ
ประมาณปี 2548 ที่โรงพยาบาลศิริราช เหมาะสำหรับคนที่ใช้ยารับประทานไม่ผล เพราะว่าการผ่าสมองก็มีความเสี่ยงสูงมาก คนปกติ
ก็คงไม่อยากผ่าสมองแต่ถ้าทานยาอย่างไรรักษาไม่หาย มีวิธีทางเลือกหนึ่งและเป็น ทางเลือกที่ดี เพราะว่าพอการฝังวงจรไฟฟ้าไปกระตุ้น
ที่สมองแล้วอาการสั่นจะหายไปเมื่อฝังเสร็จปิดเครื่องกระตุ้นหยุดสั่นทันดี แต่ถ้าปิดเครื่องก็จะกลับมาสั่นอีกครั้ง เครื่องไม่ได้รักษา แต่ช่วย
บรรเทาอาการสั่น ขนาดของเครื่องขึ้นอยู่กับขนาดของถ่าน เพราะว่าวงจรไฟฟ้าทุกชนิดนั้นจะต้องมีพลังงานไฟฟ้าคือตัววงจรไฟฟ้ามี
ขนาดเท่าฝาเบียร์เล็ก ๆ แต่ขนาดของถ่านจะใหญ่นิดหนึ่งขนาดของเครื่องจึงขนาดใหญ่ไม่เกินซองบุหรี่ อายุการใช้งานของเครื่องกระตุ้น
พากินสันอายุการใช้ประมาณ 4-5 ปี แพทย์ก็ต้องเปลี่ยนถ่านใหม่ทุก 4-5 ปี คนไข้จึงจะต้องซื้อเครื่องใหม่ประมาณ 4 แสนบาท ซึ่งไม่นิยม
ในประเทศไทย เริ่มใช้ได้ตั้งเป้าไว้ไม่เกินกลางปี 2553 เพราะว่าการที่จะฝังของลงไปในร่างกายคน ความปลอดภัยต้องเป็นอันดับหนึ่ง
จึงต้องใช้เวลาพอสมควร เพื่อให้มั่นใจว่าของนี้ปลอดภัย ฉะนั้นช่วงนี้กำลังทดลองก่อนจะใช้กับคนต้องผ่านการทดลองอีก 2 เฝดก็คือ จะจุ่ม
เครื่องของเราลงในสารละลายที่จำลองการทำงานของร่างกายมนุษย์ก็คืออยู่ในน้ำเกลือประมาณ 37 องศาแล้วตักน้ำเกลือไปตรวจเพื่อ
หาโลหะหนักว่ามีสารอะไรออกมาจากเครื่องหรือเปล่า ทำแบบนี้ประมาณ 6 เดือนที่เพื่อให้มั่นใจว่าจะปลอดภัย จากนั้นจะนำเครื่องนี้ไปฝัง
ลงในสัตว์ทดลองสักครึ่งปี แล้วก็ดูว่าสัตว์มีปฏิกิริยาโต้ตอบอะไรไหม ถ้าผ่าน 2 แฝดนี้ไปได้ก็จะสามารถทดลองกับคนได้


ภาพจาก Web Site
http://www.onlines-product.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=470236
ณ วันที่ 8-9-54

           ตอนนี้ยังอยู่ในช่วงของการวิจัย คือยังไม่สามารถเปิดบริษัทขายของได้เพราะต้องมีผ่าน อย. มีขั้นตอนอีกหลายขั้นตอน ในช่วงแรก
ก็คงทำในแนวของงานวิจัยและรับอาสาสมัครมากกว่า โดยเน้นโครงการร่วมกับโรงพยาบาลมหิดลและศิริราช โดยปี 2553 ตั้งใจจะลอง
ใน 3 โรคคือ การควบคุมการหายใจสำหรับผู้ป่วยที่เป็นอัมพาตเนื่องจากกระดูกสันหลังหัก การลดอาการสั่นของโรคลมชัก รวมถึงการ
กระตุ้นสมองสำหรับโรคพากินสันเฉพาะผู้ป่วยที่มีเครื่องอยู่แล้ว ขอย้ำนิดหนึ่งอย่างที่เล่าให้ฟังคือเมื่อ 4-5 ปีที่แล้วที่คนไทยเริ่มบริการ
เครื่องโรคพากินสันโดยการกระตุ้นสมองกันถ่ายจะหมดประมาณไม่เกินปีหน้า เมื่อถ่านหมดคนไข้ก็ต้องซื้อเครื่องใหม่แต่ถ้าเราดึงเครื่อง
ของฝรั่งออกนำเครื่องของคนไทยเสียบเข้าไป แต่ผมจะไม่เริ่มกับคนไข้รายใหม่เพาะจะต้องผ่าตัดเปิดสมองคน

ประโยชน์ที่จะได้รับจากเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า
           ประโยชน์ที่คนป่วยจะได้รับจากเครื่องกระตุ้นไฟฟ้าบำบัด ขอตัดโรคหัวใจทิ้งไปก่อนแล้วกัน เพราะว่าเครื่องที่ทำจะยังไม่ไปกระตุ้น
หัวใจเพราะว่ามีความเสี่ยงสูงมาก ๆ คือเครื่องผิดพลาดอาจจะทำให้เสียชีวิตได้ สิ่งที่อยากจะลองในเรื่องนี้มีพากินสัน โรคลมชัก การ
ควบคุมการหายใจสำหรับผู้ป่วยอัมพาต ต่อไปก็เป็นการกระตุ้นไขสันหลังเพื่อลดอาการเจ็บป่วย ซึ่งต่างประเทศทำขายกันแล้วแต่ไม่แพร่
หลายในเมืองไทย แล้วก็มีอีกหลายโรคที่ต่างประเทศขายกันแล้ว และที่ยังทำวิจัยกันอยู่และยังไม่เสร็จก็มีเหมือนกัน เพราะฉะนั้นของที่เรา
ทำนี้จะขอทั้งงานวิจัยและการรักษา อย่าง 3-4 โรคที่ผมกล่าวไปก็เป็นงานที่สามารถใช้ได้ทันที ต่างประเทศยอมรับแล้วและรวมถึงงานที่
กำลังวิจัยกันอยู่อย่างเช่นการขับปัสสาวะคนป่วยอัมพาต ปกติแล้วคนที่เป็นอัมพาตเนื่องจากกระตูกสันหลังหักเขาไม่สามารถขับปัสสาวะได้
ต้องสวนท่อตอนนี้มีฝังวงจรไฟฟ้าไปกระตุ้นเส้นประสาทเพื่อสั่งให้กระเพาะปัสสาวะบีบตัวก็น่าจะสามารถทำให้เขาขับปัสสาวะได้นี้เป็นการ
ยกตัวอย่างโรคเกี่ยวกับระบบประสาท ลักษณะการทำงานและการควบคุม การควบคุมการทำงานมีตัวควบคุมจากด้านนอกเหมือนกับรีโมท
ทีวี สั่งผ่นระบบไร้สายสั่งให้เครื่องด้านในทำงานด้านนอกจะมีปุ่มเปิดปิดธรรมดา


ภาพจาก Web Site
http://www.onlines-product.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=470236
ณ วันที่ 8-9-54

           ลักษณะการใช้เครื่อง เช่น การรักษาคนป่วยโรคพากินสันคือผมตัดสินใจไว้ว่าถ้าปิดเครื่องในคนไข้ที่มีเครื่องอยู่แล้วแต่ถ่านหมด
คนไข้กลุ่มนี้จะกลับมามีอาการสั่นเหมือนเดิม ถ้ากระตุ้นสมองแล้วอาการสั่นหายไปก็จะดำรงชีวิตได้เหมือนคนทั่วไป
          
เครื่องกระตุ้นไฟฟ้าบำบัดโรคเป็นการใช้เทคโนโลยีและทีมนักวิจัยจากหลาย ๆ ภาควิชา หลาย ๆ คณะซึ่งมีความสามาถในแต่ละ
ด้าน รวมเป็นทีมใหญ่ขึ้นมา เป็นเพียงแคนคนงานเล็ก ๆ คนหนึ่ง อยากจะทำของให้คนไทยใช้กัน เป็นของดีราคาถูก เน้นความปลอดภัย
เป็นหลัก เพราะฉะนั้นเรามั่นใจว่าเราทำของให้คนไทยใช้ได้แล้วขอให้มั่นใจในฝีมือคนไทย

 

 

นางอุษณีย์  จูฑะศิลป์    ผู้เรียบเรียง
(เรียบเรียงเนื้อหาจากบทวิทยุกระจายเสียง ปี 2552)