วิทยาลัยชุมชน
โดย... นางบุญชู  มั่งคั่ง
ตำแหน่ง รักษาการผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนสระแก้ว
อำเภอเมือง จังหวัดสระแก้ว

(เรียบเรียงเนื้อหาจากบทวิทยุกระจายเสียง ปี 2551)

          วิทยาลัยชุมชนเป็นเรื่องที่พูดกันในประเทศไทยมาไม่ต่ำกว่า 10 ปีแล้ว ประกอบกับมีแรงผลักดันครั้งใหญ่มาจากพระราชบัญญัติ
การศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 จึงเป็นที่มาของการก่อตั้งวิทยาลัยชุมชน โดยวิทยาลัยชุมชนในประเทศไทยในปัจจุบันได้รับแนว
คิดส่วนใหญ่มาจากวิทยาลัยชุมชนของประเทศสหรัฐอเมริกา


ภาพจาก Web Site
http://www.komchadluek.net/detail/20091213/41036/41036.html
ณ วันที่ 7-12-53

          โดยแนวคิดในการให้การเรียนกับวิทยาลัยชุมชน ก่อนอื่นต้องพูดถึงกลุ่มเป้าหมาย คือ เป็นผู้ขาดโอกาส ผู้พลาดโอกาส ร้างการ
ศึกษามานานมาก ความแตกต่างระหว่างบุคคลของนักศึกษาที่มาเรียนที่นี้มีจำนวนมาก ในแต่ละครั้งเช่นกลุ่มหนึ่งที่มาสมัครเรียนใน
สาขาเดียวกันมีผู้สนใจ บางคนอายุ 60 ปี ห้องหนึ่งเรียนคละกันอายุตั้งแต่ 20 หรือว่า 25 – 60 ปี เพราะฉะนั้นในการเรียนการสอนเรา
ก็คงต้องใช้รูปแบบค่อนข้างที่จะหลากหลายรูปแบบในการปรับกระบวนการเรียนรู้ เพราะฉะนั้นคนที่ห่างมานานแล้วก็คงต้องรู้ฐานความรู้
แล้วก็ต้องช่วยนักศึกษาค่อนข้างเยอะมาก และนโยบายของเรา คือ พื้นฐานความรู้เพื่อจะช่วยเขาให้ศึกษาต่อในระดับอนุปริญญาได้
เพราะฉะนั้นเราก็จะพูดกันว่าวิทยาลัยชุมชนสระแก้วให้โอกาสกับผู้ขาดโอกาส ผู้ด้อยโอกาส คำว่าขาดโอกาสอาจจะมีเงิน แต่เขาไม่มี
โอกาสเข้ามาเรียนในสถาบันอุดมศึกษา เนื่องจากต้องประกอบธุรกิจ ต้องทำงาน ส่วนผู้ขาดโอกาสอีกอันหนึ่ง คือ ไม่มีเงิน แล้วก็โอกาส
ที่ขาดอีกอันหนึ่งก็คือไม่มีสถาบันอุดมศึกษา ไม่มีสถาบันอุดมศึกษาที่เข้าถึง เพราะฉะนั้นวิทยาลัยชุมชนมีแนวคิดในการจัดตั้งจึงบอกว่า
การจัดการศึกษาต่อระดับอุดมศึกษา คือการเข้าถึงรูปแบบที่หลากหลาย เช่นการจัดการศึกษา จะไปถึงผู้เรียนทุกกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่
ที่เขาอยู่ เขาไม่ต้องเดินทางไกลมาในเมือง หรือต่างจังหวัด ในการจัดการศึกษาของเราที่เรียกว่าหน่วยจัดการศึกษา ในตัววิทยาลัย
ชุมชนจังหวัดก็จะเป็นสถาบันหลักในการบริหารจัดการจัดการเรียนการสอน แล้วเราก็ยังมีพันธมิตรเครือข่ายที่เราไปใช้อาคารสถานที่
และบุคลากรในอำเภอต่าง ๆ อย่างเช่นจังหวัดสระแก้วมี 7 อำเภอกับ 2 กิ่ง ตอนนี้เป็น 9 อำเภอ เราก็จะมีห้องเรียนของเราที่เรียกว่า
หน่วยจัดการศึกษาทุกอำเภอ เพื่อบริการนักศึกษาเราให้เข้าถึงการศึกษาของเรา เราให้โอกาสทางการศึกษา คำว่าให้โอกาสก็คือค่าใช้
จ่ายเราถูกมาก ภาคเรียนหนึ่งลงทะเบียนไม่เกิน 700 บาท ตลอดหลักสูตรจนครบหลักสูตรลงทะเบียนไม่ถึง 5 พันบาท แล้วที่เอื้อมาก
กว่านั้นคือ ลงถึงชุมชนไม่ต้องเดินทางไม่ต้องเสียค่ารถในการเดินทางไกล


ภาพจาก Web Site
http://www.oknation.net/blog/oksakda/2008/08/23/entry-1
ณ วันที่ 7-12-53

          วิทยาลัยเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2545 เปิด 7 สาขา สาขาที่ท๊อปฮิต คือ สาขาการปกครองส่วนท้องถิ่น และสาขาคอมพิวเตอร์
ธุรกิจ สาขาการศึกษาปฐมวัย สาขาการจัดการ สาขาการบัญชี แล้วก็สาขาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว แล้วล่าสุดเปิดสาขาการค้า
ชายแดน สาขาที่มีนักศึกษามากที่สุด ณ ขณะนี้เรียกว่าเท่ากัน คือ คอมพิวเตอร์ธุรกิจกับปกครองท้องถิ่น สาขาปกครองท้องถิ่นก็จะเป็น
ผู้ที่ทำงานอยู่ในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นทั้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สจ. อบต. นายก อบต. หรือเทศบาลที่ต้องการความรู้ไปพัฒนางาน
ไปยกระดับการศึกษา สำหรับคนที่เรียนสาขาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ 70 % จะเป็นคนทำงานในภาครัฐที่ต้องการมีความรู้เรื่องคอมพิวเตอร์
นำไปพัฒนางานในเชิงธุรกิจของเขา แล้วนอกนั้นก็จะเป็นสาขาปฐมวัย ปฐมวัยก็จะเป็นผู้ดูแลเด็กใน อบต. ในโรงเรียนหรืออะไรที่เขา
ต้องการมีความรู้ เพราะเขาจะมีความรู้แค่ ม.6 เขาทำงานอยู่เขาก็ต้องการมีความรู้เพื่อไปดูแลเด็กได้อย่างมีคุณภาพจริง ๆ นอกนั้น
ก็จะเป็นสาขาการจัดการการบัญชีกับผู้ที่ทำงานอยู่ในบริษัท อยู่ในภาครัฐและเอกชน หรือคนที่คิดว่าว่างงานแล้วคิดว่าสาขานี้เขาน่า
จะหางานทำได้ง่าย
          อย่างอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวจังหวัดสระแก้ว ณ ขณะนี้ในเรื่องของอนาคตจังหวัดสระแก้วจะมีอนาคตในเรื่องของการท่องเที่ยว
ได้เตรียมการรองรับการขยายตัวแล้ว จังหวัดสระแก้วมีแหล่งท่องเที่ยวที่สวยงามอีกหลายแห่งมาก สุดท้ายที่เปิดคือหลักสูตรการค้าชาย
แดน การค้าชายแดนเราพัฒนาหลักสูตรเองโดยไม่ได้ใช้หลักสูตรกลาง พัฒนาหลักสูตรที่จังหวัดเองเนื่องจากว่ามองดูจังหวัดสระแก้ว
เป็นจังหวัดชายแดน มูลค่าจากการค้าชายแดนระหว่างประเทศกัมพูชากับประเทศไทยสูงมาก เพราะฉะนั้นเราก็อยากพัฒนาคน
จังหวัดสระแก้วให้ประกอบอาชีพที่มีอยู่แล้วในจังหวัด


ภาพจาก Web Site
http://news.nipa.co.th/news.action?newsid=140011
ณ วันที่ 7-12-53

          ถ้าพูดถึงการพัฒนาหลักสูตรจะดูจากความต้องการของชุมชนเพราะว่าทุกปีจะมีการสำรวจความต้องการกันอยู่ตลอดเวลาหลาก
หลายรูปแบบ ทำเป็นอย่างสมบูรณ์หรือไม่ก็ออกไปเวทีประชาคมหรือไปในโอกาสต่าง ๆ แล้วเราจะทำการประชาสัมพันธ์แล้วก็ดูความ
ต้องการให้ผู้ที่มีความต้องการศึกษากับเราเสนอมาได้ตลอด แล้วหลังจากนั้นเราก็จะเอามาศึกษาวิเคราะห์แล้วเราก็จะพัฒนาหลักสูตร
อย่างเช่นเรามองดูศักยภาพของจังหวัดสระแก้วเราดูจากอาชีพ อาชีพอย่างที่เราบอกแล้วยกตัวอย่างหลักสูตรการค้าชายแดนเราทำ
เสร็จแล้ว กับหลักสูตรอนุปริญญาเกษตรอินทรีย์ ซึ่งจังหวัดสระแก้วมีประชาชน 80 % ประกอบอาชีพเกษตรอินทรีย์ แล้วเราก็มองดูว่า
ตอนนี้ทั้งนโยบายชาติ นโยบายจังหวัดนับเป็นครัวของโลก เป็นครัวของโลกเราก็คิดว่าจังหวัดสระแก้วน่าจะส่งเสริมในเรื่องของการ
ผลิตพืชผักเกษตรอินทรีย์ เราก็ต้องพัฒนาคนในจังหวัดของเรา จะมองว่าอะไรที่เป็นปัญหาของประชาชน อะไรที่ประชาชนต้องการ
เราก็ทำหลากหลายหลักสูตรภาษาเขมรเพื่อการสื่อสาร ซึ่งจำเป็นกับคนที่เป็นแม่ค้าจะขายของในชายแดนหรือว่าไปขายของที่จังหวัด
พระตะบองหรือว่าพนมเปญ จังหวัดจะมีการจับกลุ่มโอทอปออกจังหวัดค่อนข้างบ่อยครั้ง เพราะฉะนั้นก็จะสอนพ่อค้าแม่ค้าที่จะออก
ไปขายของเพื่อให้ไปสื่อสารกับชาวพนมเปญหรือว่าชาวกัมพูชาได้ และยังมีหลักสูตรอีกหลาย ๆ หลักสูตรที่กำลังพัฒนา เพราะฉะนั้น
ลักษณะของวิทยาลัยชุมชนเมื่อมีความต้องการเราต้องเร่งพัฒนาหลักสูตรแล้วก็ตอบสนองความต้องการโดยเร็ว แล้วเมื่อหมดความ
ต้องการเราก็ปิด ปิดแล้วก็หาหลักสูตรใหม่ เราจะทำอย่างเร็วรวดเร็วในเชิงหลักสูตรระยะสั้นก่อน สำหรับหลักสูตรอนุปริญญาก็ต้อง
ตามกระบวนการของสำนักคณะกรรมการอุดมศึกษา
          การคัดเลือกผู้เรียน เราไม่มีการคัดเลือก เพราะว่าวิทยาลัยชุมชนเปิดกว้าง ใครอยากเรียนต้องได้เรียน เราเอื้อทุกอย่างไม่ว่า
เวลามาเรียน เราก็ให้นักศึกษาเป็นผู้เลือกว่าจะมาเรียนวันเสาร์วันอาทิตย์ หรือมาเรียนวันธรรมดาหรือมาเรียนรอบค่ำ เพราะฉะนั้น
เราก็จะตอบสนองตามความต้องการแล้วทุกคนต้องได้เรียน เราจะมีวิชาเตรียมความพร้อมหรือว่าปรับพื้นฐานความรู้ให้เขาก่อนเข้า
สู่เรียนอนุปริญญา เพราะฉะนั้นคนไหนก้าวเข้ามาเราจะช่วยเหลือตลอด ช่วยเหลือจนกระทั่งจบหลักสูตร


ภาพจาก Web Site
http://www.oknation.net/blog/sakda51/2009/05/18/entry-1
ณ วันที่ 7-12-53

          การพัฒนาหลักสูตรการมีพันธมิตรเครือข่าย ทั่วทุกจังหวัดเราจะมีเครือข่ายพันธมิตร ด้านที่ 1 ก็คือ ด้านการจัดการศึกษา
จัดการศึกษานี่คือเราไปขออาคารสถานที่แล้วก็อุปกรณ์ ครุภัณฑ์ ที่เขามีอยู่ ที่เราทำอยู่ ณ ขณะนี้เราได้รับความร่วมมือ โรงเรียน
ที่สอนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย คือ โรงเรียนมัธยมของจังหวัด โรงเรียนระดับพื้นฐานแล้วก็ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียน
อำเภอ ที่สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียน ที่ว่าการอำเภอเราก็ใช้เป็นห้องเรียน องค์การบริหารส่วนตำบลเราก็ใช้เป็น
ห้องเรียน หรือแม้แต่บ้านของภาคเอกชนที่เขาอยากเรียนเขารวมตัวกันเรียนเขาให้ใช้สถานที่เราก็ไปใช้ เพราะฉะนั้นเรื่องการเรียน
การสอนในจังหวัดสระแก้วของเราโชคดี ซึ่งทุกภาคส่วนให้ความสำคัญนี่คือเรื่องของการจัดการศึกษา แล้วหลังจากนั้นเรายังได้รับ
การสนับสนุนจากองค์การบริหาร องค์การบริหารส่วนจังหวัด ในเรื่องของการสนับสนุนอาคาร แล้วก็ปรับปรุงอาคารสถานที่ สร้างอาคาร
ให้เราเป็นศูนย์ไอที เป็นห้องสมุดหรือว่าเป็นศูนย์วิทยบริการจากองค์การบริหารส่วนจังหวัด มูลค่า 3 ล้านกว่า ได้รับความร่วมมือจาก
หน่วยงานที่มีความพร้อมด้วยครุภัณฑ์ เครื่องจักรกล อย่างทางหลวงชนบท เขาก็มาช่วยเรา ถ้าถามว่าด้านวิชาการเราก็จะได้รับ
ความร่วมมือจากอาจารย์มหาลัยทั่ว ๆ ไปที่เรารู้จักท่าน แล้วท่านยินดีมาช่วยในการพัฒนาหลักสูตร ไม่ว่าจะเป็นผู้เชี่ยวชาญด้าน
เนื้อหา ภูมิปัญญา อย่างหอการค้า สภาอุตสาหกรรม แม้แต่ด่านศุลกากรหรือว่าตรวจคนเข้าเมืองหรือ ตม. ที่เกี่ยวข้องกับหลักสูตร
ของเราทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐ เอกชนเราได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดียิ่ง อีกทั้งเกษตรอินทรีย์เราก็จะได้ภูมิปัญญาได้ปราชญ์
มาจริง ๆ ซึ่งส่วนหนึ่งก็จะเป็นผู้ประกอบอาชีพนั้น ๆ อยู่ เรียกว่าคลังสมองที่ท่านเกษียณอายุราชการแล้ว นับว่าเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เปิด
กว้างให้โอกาสเสมอเลยแล้วที่สำคัญคำ ๆ นี้มีความหมายมาก คือ ให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางโดยคนที่มาทำงานในวิทยาลัยชุมชน
เหมือนกับเป็นคนที่ต้องมีจิตสาธารณะ แล้วเป็นคนที่มองประโยชน์ของประชาชนจริง ๆ


 

    นางสาวเยาวลักษณ์  ศิริสุวรรณ   ผู้เรียบเรียง
(เรียบเรียงเนื้อหาจากบทวิทยุกระจายเสียง ปี 2551)