มาอนุรักษ์ป่าชายเลนกันเถอะ
โดย...นางสาวปัญจ์ปพัชรภร  บุญพร้อม
อ.เมือง  จ.นนทบุรี

(เนื้อหาและภาพประกอบเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน)


          ป่าชายเลนจัดเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่าอย่างมากมายทั้งทางด้านสิ่งแวดล้อม สังคมและเศรษฐกิจเพราะป่าชายเลน
มีความหลากหลายด้านชีวภาพ เป็นที่วางไข่ แหล่งอาหารของสัตว์เศรษฐกิจและสัตว์บกหลายๆชนิด ซึ่งมนุษย์สามารถใช้ประโยชน์
จากป่าชายเลนได้หลากหลายทั้งที่เป็นวัตถุดิบในกระบวนการผลิต เช่น การแปรรูปไม้โกงกางนำมาเป็นถ่าน ไม้ฟืน รวมไปถึงแหล่ง
ที่ทำการประมงที่อุดมสมบูรณ์และยังเป็นแนวป้องกันลมพายุได้อีกด้วย

ระบบนิเวศป่าชายเลน
          ระบบนิเวศป่าชายเลน หรือ Mangrove ecosystem เป็นระบบนิเวศที่อยู่ในแนวเชื่อมต่อระหว่างผืนแผ่นดินกับพื้นน้ำทะเล
ในเขตร้อน มีความอุดมสมบูรณ์ของสิ่งแวดล้อมโดยเป็นแหล่งกำเนิดห่วงโซ่อาหาร (Food chain) ซึ่งเป็นระบบความสัมพันธ์ที่มีต่อ
กันระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อมเพราะมีทั้งผู้ผลิต คือ พันธ์พืชชนิดต่างๆ ผู้บริโภค พวกที่สร้างอาหารเองไม่ได้ เช่น กุ้ง ปลา หอย
สุดท้ายผู้ย่อยสลาย คือพวกสัตว์หน้าดินขนาดเล็กที่กินเศษใบไม้และกิ่งไม้ที่ร่วงหล่นทับถมในน้ำ พืชที่ขึ้นในป่าชายเลนจะมีการปรับตัว
เพื่อที่จะสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้พืชที่เป็นที่รู้จักกันดีคือ พันธุ์ไม้พวกโกงกาง ทำให้พืชเหล่านี้มีระบบหายใจที่แตกต่างจากพืชชนิดอื่น
คือลักษณะของรากจะแทงขึ้นจากใต้ดินเพื่อมารับออกซิเจนเนื่องจากใต้ผิวดินมีออกซิเจนน้อยมาก และการโผล่มารับออกซิเจนนั้นจะ
เป็นลักษณะการแทงขึ้นมาตรงๆ เป็นสันแบนบริเวณโคนต้นและทอดยาวคดเคี้ยวออกไป

ประโยชน์ของป่าชายเลน
          ป่าชายเลนมีความสำคัญและเป็นประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์หลายด้าน เช่น ด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และการ
ท่องเที่ยว ดังนี้
          ด้านสิ่งแวดล้อม : ป่าชายเลนเป็นเหมือนเกราะป้องกันภัยธรรมชาติ ลมพายุที่จะพัดเข้าสู่บริเวณชายฝั่งทะเลที่เป็นแหล่ง
อนุบาลตัวอ่อน รากของต้นไม้ที่งอกเหนือพื้นดินทำหน้าที่คอยกรองหรือดักตะกอนสิ่งปฏิกูล สารพิษต่างๆรวมถึงคราบน้ำมัน เมื่อมี
พายุพัดเข้าหาฝั่งป่าชายเลนจะช่วยชะลอความเร็วของลมพายุ
          ด้านเศรษฐกิจ : ป่าชายเลนเป็นแหล่งสร้างอาชีพแก่ชุมชน ทั้งด้านป่าไม้และการประมง โดยอาชีพประมงที่นิยมทำกันคือ การ
เลี้ยงหอยแครง หอยแมลงภู่ เลี้ยงกุ้งกุลาดำ เพราะบริเวณป่าชายเลนมีแหล่งอาหารและความหลากหลายทางชีวภาพสูง ทำให้มีสัตว์
น้ำอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ส่วนโกงกางนำมาทำถ่านที่มีคุณภาพรวมทั้งนำไปทำเฟอร์นิเจอร์และไม้ก่อสร้าง
          ด้านการท่องเที่ยว : ป่าชายเลนเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สวยงามและเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีความสำคัญทางธรรมชาติเนื่องจากมี
ความหลากหลายทางระบบนิเวศจึงเหมาะเป็นแหล่งศึกษาหาความรู้ แก่นักเรียน นักศึกษาและประชาชนทั่วไป
          ป่าชายเลนในปัจจุบัน การที่ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ป่าชายเลนเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากการพัฒนาเทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพสูงทำ
ให้มีการใช้ทรัพยากรมากยิ่งขึ้นตามไปด้วย ประกอบกับการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรก็เป็นตัวเร่งให้มีการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ
สาเหตุหลักที่ป่าชายเลนลดจำนวนลงมีสาเหตุมาจากการกระทำของมนุษย์ ซึ่งมีการบุกรุกพื้นที่ป่าชายเลนเอกสารประกอบอาชีพ เช่น
การเลี้ยงกุ้ง ส่งผลให้เกิดการสูญเสียพื้นที่ป่าชายเลนเนื่องจากการเตรียมพื้นที่การก่อสร้าง การระบายน้ำเสียสู่พื้นที่ป่าชายเลน การ
ตัดไม้ที่มากเกินไป
          การใช้ประโยชน์จากป่าชายเลนต้องไม่ส่งผลเสียหายต่อพืชและสัตว์ที่อาศัยอยู่บริเวณนั้น การจัดการป่าชายเลนจึงมีความ
สำคัญมาก เพื่อความหลากหลายทางชีวภาพการมีส่วนร่วมของประชาชนที่อาศัยอยู่ในบริเวณพื้นที่ป่าชายเลนก็มีความสำคัญด้วย
เช่นกัน จึงเป็นหน้าที่ของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชนต้องสร้างจิตสำนึกให้ประชาชนรักและดูแลทรัพยากรป่าชายเลน.




เอกสารอ้างอิง
...................................................................................................................................................................................................................................................
1.สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลน.กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง.2550.พันธ์ไม้ป่าชายเลนในประเทศไทย.กรุงเทพฯ.
2.วันชัย อิงปัญจลาภ.ป่าชายเลน.2552.กรุงเทพฯ
3.ทะลไทยดอทคอม.2552.ส่วนส่งเสริมและพัฒนาป่าชายเลน สืบค้นจาก www.panyathai.or.th.