ประเด็นการวิเคราะห์ที่สำคัญ



1. Prospect Theory

ผลงานศึกษาที่เป็นเหมือนกับการบุกเบิกเศรษฐศาสตร์เชิงพฤติกรรม คือ งานของ Kahneman และ Tversky ได้รับรางวัลโนเบลสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ในปี คศ. 2002 สำหรับงานวิจัยที่นำไปสู่การสร้าง Prospect Theory

Prospect Theory โดยสังเขป คือมนุษย์ไม่ได้มีความเป็นเหตุเป็นผลในการตัดสินใจดังเช่นสมมุติฐานเศรษฐศาสตร์กระแสหลัก Kahneman ให้ความเห็นว่าความรู้สึกของคนเมื่อสูญเสีย (loss) กับความรู้สึกเมื่อได้ (gain) จะแตกต่างกัน จากตัวอย่างง่าย ๆ คือ ถ้าถามว่าจะโยนหัวโยนก้อย ถ้าโยนก้อยจะต้องเสียเงิน 10 เหรียญ ถ้าเหรียญออกด้านหัวจะได้เงินจำนวน X เหรียญ คำถามก็คือ เงินที่ได้ถ้าเหรียญออกด้านหัวจะต้องมีมูลค่าเท่าไรคนทั่วไปถึงจะยอมพนัน การวิจัยพบว่ามูลค่าของเงินที่ได้ คือ 25 เหรียญ และโดยทั่วไปคนจะกล้าเสี่ยงก็ต่อเมื่อผลได้จะต้องมีมูลค่าประมาณ 2-3 เท่าของส่วนที่เสีย


Kahneman

คนทั่วไปจะมีลักษณะเหมือน ๆ กัน 2 ลักษณะ ลักษณะแรกคือไม่ชอบเสี่ยง คือเป็นพวก Risk averse ลักษณะที่สอง คือมักจะมองโลกในด้านบวก (optimistic) และมีความมั่นใจอาจจะมากเกินไป (over confident)

ถ้าถามตัวเองว่าระหว่างได้รับเงิน 1,000 บาท หรือจะลองเสี่ยงดวงโดยการให้โยนเหรียญโดยถ้าออกหัวจะได้รับเงิน 2,000 บาทและถ้าออกด้านก้อยจะไม่ได้เงิน จะเลือกทางเลือกใด คนส่วนใหญ่จะเลือกทางเลือกแรกคือรับเงิน 1,000 บาท โดยไม่ต้องเสี่ยงโยนเหรียญ แต่ในทางเศรษฐศาสตร์เนื่องจากโอกาสที่เหรียญจะออกด้านหัวและด้านก้อยจะเท่ากันคือ 50:50 ผลตอบแทนที่ได้จากทางเลือกที่หนึ่ง และทางเลือกที่สองจึงไม่แตกต่างกัน แต่ในทางจิตวิทยาทฤษฎี Prospect Theory ของ Kahneman ที่ได้ทำการศึกษาในเรื่องนี้ ระบุว่าความพึงพอใจที่ได้จากการที่รับเงิน 2,000 บาท จะไม่เท่ากับความพึงพอใจที่ได้รับเงิน 1,000 บาท โดยพบว่า อรรถประโยชน์ที่ได้รับเงิน 2,000 บาท มีค่าเพียง 1.7 เท่าของการได้รับเงิน 1,000 บาท และไม่ใช่สองเท่า ถ้ามองตามกราฟในส่วนของซีกขวาด้านบนจะสังเกตุว่าลักษณะของความลาดชันจะลดน้อยลงเมื่อไปทางด้านขวาของเส้นซึ่งในทางเศรษฐศาสตร์อรรถประโยชน์ที่ลดลงนี้ไปตามกฏของการลดน้อยถอยลงของผลได้


ถ้ามองทางด้านซ้ายล่างสิ่งที่ควรสังเกตุคือลักษณะของเส้นโค้งมีความลาดชันมากกว่าด้านขวาบนซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าความรู้สึกของคนเมื่อสูญเสียจะรุนแรงมากกว่าความรู้สึกที่ได้ และถ้าตั้งคำถามในลักษณะเดียวกันว่าระหว่างทางเลือกที่จะต้องเสียเงิน 1,000 บาทแน่นอน กับให้ลองเสี่ยงจากการโยนเหรียญโดยมีกติกาว่าถ้าออกด้านหัวจะต้องเสียเงิน 2,000 บาทแต่ถ้าออกด้านก้อยจะไม่ต้องเสียเงินเลย ถ้าพฤติกรรมของมนุษย์คงเส้นคงวา (consistent) การตัดสินใจก็คงจะเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับที่กล่าวมาข้างต้นแต่คราวนี้คนส่วนใหญ่จะเลือกทางเลือกที่ 2 คือการเสี่ยงที่จะโยนเหรียญมากว่า ทฤษฏี Prospect Theory ระบุว่าการสูญเสียเงิน 1,000 บาทแรกจะรู้สึกเจ็บปวดมากกว่าการเสียเงินเพิ่มขึ้นอีก1,000 บาท ดังนั้นคนส่วนใหญ่จึงเลือกที่จะเสี่ยงโดยการให้โยนเหรียญ

<< Previous Next >>